Khi Vạn Vật Cùng Thở

Giữa bộn bề công việc, giữa guồng quay tốc độ.

Lâu rồi, mình mới nghỉ Tết được 10 ngày… Giữa bộn bề công việc, giữa guồng quay tốc độ. Còn nhờ hôm trước Tết mình có nói với anh em Công ty, năm nay Công ty mình làm việc xuyên Tết, không phải là cho Công ty đâu, mà là cho mỗi người các bạn. Lúc đó, mình nghĩ điều đó tốt nhất cho anh chị em.

Nhưng rồi Tết vẫn cứ đến. Và dù có muốn làm việc xuyên Tết đi nữa, thì Tết vẫn tự nó... không cho mình làm việc.

Đối tác nghỉ. Khách hàng nghỉ. Email gửi đi chìm vào hộp thư không ai đọc. Tin nhắn công việc không ai reply. Ngân hàng đóng cửa. Shipper nghỉ. Nhà cung cấp nghỉ. Cả hệ thống mà mình vẫn dựa vào để “làm việc hiệu quả” - tất cả đều tắt máy.

Và mình bắt đầu để ý một điều lạ.

Có lẽ bạn cũng từng cảm nhận: những ngày Tết luôn mát hơn, trong lành hơn. Không khí như nhẹ đi một lớp bụi mịn vô hình. Cây cối dường như xanh tươi và rạo rực hơn. Trời cao hơn, rộng hơn. Ban đầu mình nghĩ đó chỉ là cảm giác chủ quan của một tâm hồn đang thư thái, nhưng ngồi uống cà phê sáng 30 Tết, nhìn ra con phố vắng tanh, mình chợt nhận ra - đó là sự thật.

Từ chiều 29, khi nhà máy ngừng khói, khi xe cộ vắng bóng, khi công trường im lặng, khi cả thành phố như từ từ lặng xuống - thiên nhiên bắt đầu hít thở sâu lần đầu tiên sau 364 ngày nín thở. Vạn vật được nghỉ ngơi. Không phải nghỉ ngơi theo kiểu “để mai làm việc tốt hơn”, mà nghỉ ngơi theo nghĩa: được phép tồn tại mà không cần phục vụ gì cả.

Và con người - kể cả những người nghiện việc như mình - cũng vậy.

Ngày mồng 2, mình ngồi với cốc trà, nhận ra đôi vai mình đang buông xuống

Cái nhận ra này đến một cách bất ngờ. Mình vẫn cầm điện thoại, vẫn mở laptop, nhưng không còn cái cảm giác “phải làm gì đó ngay”. Những ngón tay vẫn luôn trong tư thế sẵn sàng gõ phím - bỗng không biết để đâu. Cơ mặt vẫn luôn căng trong những cuộc họp, những cuộc đàm phán - giờ được phép rũ bỏ hết.

Lúc đầu, cảm giác này khiến mình bất an. Mình lượn lờ trong nhà, mở laptop ra rồi đóng lại, cầm điện thoại lên đặt xuống. Cái não quen với việc chạy deadline, lập kế hoạch, giải quyết vấn đề - giờ trống rỗng một cách lạ lùng.

Nhưng rồi, từ từ, cơ thể bắt đầu nhớ lại.

Nhớ lại cảm giác được ngồi uống trà mà không nghĩ đến email. Nhớ lại cảm giác nghe tiếng chim hót mà không phải vội vàng đi đâu. Nhớ lại cảm giác nhìn ánh nắng chiều đẹp như thế nào, vị của hạt dưa trong miếng mứt gừng, tiếng cười của những đứa cháu.

Mình nhận ra: Tết không cho mình lựa chọn nghỉ hay không nghỉ. Tết bắt mình phải nghỉ. Và đó mới chính là món quà lớn nhất của nó.

Vì sự thật là, mình không biết cách tự cho mình nghỉ ngơi

Và có lẽ bạn cũng vậy. Chúng ta đã quên mất ranh giới giữa chăm chỉ và tự hành hạ. Chúng ta tin rằng giá trị của mình nằm ở sản lượng đầu ra, ở số giờ làm việc, ở việc luôn sẵn sàng, luôn online, luôn productive. Chúng ta sợ rằng nếu dừng lại, chúng ta sẽ tụt hậu, sẽ bị bỏ rơi, sẽ trở nên vô dụng.

Hôm trước Tết, khi mình nói với anh em “làm việc xuyên Tết là cho các bạn”, mình nghĩ thật lòng như vậy. Mình nghĩ việc duy trì công việc sẽ giúp mọi người không bị gián đoạn, không mất momentum, giữ được nhịp độ. Mình nghĩ đó là điều tốt nhất cho team.

Nhưng Tết đã dạy mình một bài học khác.

Khi anh chị em trong công ty của mình được nghỉ - không phải vì họ muốn, mà vì đối tác nghỉ, khách hàng nghỉ, cả hệ thống nghỉ - mình nhìn thấy họ thay đổi. Những gương mặt căng thẳng trở nên rạng rỡ hơn. Những tin nhắn cuối ngày không còn về deadline mà về món ăn gia đình, về chuyện con cái, về kế hoạch du xuân.

Và mình tự hỏi: Tại sao mình lại nghĩ rằng làm việc liên tục là tốt cho họ? Khi rõ ràng, cơ thể và tâm trí họ đang thở phào nhẹ nhõm trong những ngày được phép không làm gì cả?

Có lẽ, đôi khi người lãnh đạo cũng cần được Tết dạy

Mình nhận ra mình đã nhầm. Không phải về việc tận tâm với công việc, mà về việc hiểu thế nào là thật sự tốt cho con người. Một team không chỉ cần KPI tốt, deadline đúng hạn, doanh thu tăng trưởng. Một team cũng cần những khoảnh khắc được phép buông xuống. Cần những lần được nhìn thấy bầu trời trong lành. Cần những dịp để nhớ rằng: họ không chỉ là nhân viên, họ còn là con người.

Và Tết, với cách bắt buộc tất cả phải nghỉ, đã nhắc nhở mình điều đó.

Ngồi đây, ngày mồng 5 Tết, nhìn ra con phố bắt đầu có người qua lại trở lại, mình không hề tiếc những ngày “mất đi” vì không làm việc. Ngược lại, mình thấy biết ơn. Biết ơn vì được nhắc nhở rằng chúng ta không phải là những cỗ máy. Biết ơn vì được nhìn thấy anh chị em trong công ty cười nhiều hơn. Biết ơn vì được tự mình thở ra, và nhận ra đôi vai mình đã căng cứng như thế nào suốt năm qua.

Năm mới này, mình sẽ nhớ

Nhớ cảm giác bầu trời trong lành những ngày Tết. Nhớ cảm giác đôi vai được thả lỏng. Nhớ rằng nghỉ ngơi không phải là lãng phí, mà là đầu tư cần thiết cho sự sống còn. Và quan trọng hơn, mình sẽ nhớ rằng: những người mình làm việc cùng, họ cũng cần được “Tết” - không chỉ mỗi năm một lần.

Có lẽ đó là điều mình học được sau 10 ngày Tết này: Làm lãnh đạo không phải là biết cách khiến mọi người làm việc nhiều hơn. Mà là biết cách giúp mọi người sống tốt hơn. Và đôi khi, sống tốt hơn nghĩa là được phép dừng lại, được phép thở, được phép chỉ đơn giản là tồn tại mà không cần chứng minh điều gì.

Vậy nên, nếu bạn đang đọc những dòng này và cảm thấy có chút gì đó quen quen - cảm giác luôn phải chạy, luôn phải làm, luôn phải chứng minh - thì hãy nhớ lại những ngày Tết vừa qua. Nhớ lại cảm giác bầu trời trong lành. Nhớ lại cảm giác được buông xuống.

Và đừng đợi đến Tết năm sau mới cho phép mình được nghỉ ngơi. Vì cuộc đời này, đôi khi ta cũng cần “Tết” một chút giữa những ngày thường - để nhớ rằng mình vẫn là con người, chứ không phải cỗ máy.

Chúc bạn một năm mới biết nghỉ ngơi, biết sống, biết thở.
Và biết tạo ra những “ngày Tết nhỏ” cho chính mình, giữa dòng đời vội vã.

— Viết từ ai đó vừa học được cách buông vai xuống.